Jump to content

Polskie pociągi szpitalne i sanitarne


Recommended Posts

No Panie Kolego, cudowna fota, skąd żeś Pan to "wytrzasnął"?. I przepiękny parowóz a do tego też mam sentyment, rodzinny, mój Ojciec był przez wiele lat maszynistą na kolei, począwszy od pomocnika na Ty-2, następnie maszynisty na TkT-48 a potem "kupę" lat na SM-30 i SM-42 czyli "Stonce".

  • Thanks 1
Link to comment
Share on other sites

  • 2 weeks later...
4 godziny temu, Spirit of Warsaw napisał:

Rozumiem, że to Belle Polonaise

Jeśli myślisz o Pm-36 to nie za bardzo pasują okna w "budce" oraz inne szczegóły a niemieckie parowozy pośpieszne także miały "otuliny" aerodynamiczne.

Link to comment
Share on other sites

  • 3 weeks later...

Szanowni Koledzy,

Można powiedzieć, że wróciłem z niebytu. W temacie pojawiło się wiele rewelacyjnych zdjęć i wpisów. Dziękuję Wam bardzo za tę aktywność. Dzisiaj pragnę się odnieść jedynie do wpisu Kolegi Spirit of Warsaw.  Niewątpliwie Kolega ma rację, że na zdjęciu widnieje parowóz (Belle Polonaise) Pm36-1, który w 1939 roku prowadził P.S. 84. Nasz parowóz miał unikalny design. Łatwo go odróżnić od niemieckich  parowozów z otuliną aerodynamiczną. Jak już wcześniej pisałem Niemcy po odprowadzeniu go do warszawy (o czym zaświadcza niniejsze zdjęcie) przetransportowali go następnie na testy do Bahnbetriebswerk Berlin-Grunewald - https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_locomotive_depots_in_Germany. Ostatecznie po zakończeniu ukradli go Rosjanie i w niewiadomych okolicznościach zniknął w Rosji. Taki jest na dzień dzisiejszy stan wiedzy, czyli taka funkcjonuje historyczna hipoteza.  

Pm36.1_1939-40.jpg

Pm36b.jpg

b.jpg

  • Thanks 1
Link to comment
Share on other sites

Z Biuletynu Głownej Komisji do Spraw Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Tom XXXII, z artykułu Feliksa Piotrowskiego pt.
ZBRODNIE WEHRMACHTU NA RANNYCH ŻOŁNIERZACH I PRACOWNIKACH SŁUŻBY ZDROWIA W WOJNIE OBRONNEJ POLSKI 1939 R.

Zacytuję informacje o kilku pocìągach sanitarnych:

(..) Między innymi został zbombardowany konny 
transport sanitarny wiozący rannych z bitwy pod Kutnem: Mało kto ocalał. Relacjonujący to zdarzenie cudem uszedł z życiem, leżąc na łące w porozrywanym od odłamków płaszczu. 15 
Pociąg sanitarny ewakuował w głąb kraju zmobilizowaną grupę sanitarną. W jej skład m. in. wchodził kpt. prof. Antoni Jurasz, kierownik Katedry Chirurgii w Poznaniu, i jego adiunkt, por. lek. Chwiałkowski. Trasa wiodła przez Wrześnię, Konin, Koło, Kutno, Łowicz. Na trasie udzielano pomocy ofiarom bombardowania i wypadków kolejowych. Pociąg bombardowany był mimo oznakowania. W rejonie Żychlina załoga pociągu ze względu na bezpieczeństwo i na konieczność zabezpieczenia medycznego walczących w rejonie Kutna wojsk oraz ofiar bombardowania ludności cywilnej przez lotnictwo hitlerowskie przeszła w teren, zabierając z sobą cały personel medyczny oraz ruchomy sprzęt 
i wyposażenie sanitarne. (...)

(..)Komendantem pociągu sanitarnego nr 95 był por. dr Ereciński z Łodzi, a zastępcą ppor. dr Miller, lek. storn. z Warszawy. Ponadto w pociągu znajdował się dr Marian Stefanowski, przyszły profesor i wieloletni rektor Akademii Medycznej w Łodzi , oraz kilku innych lekarzy 
z tego miasta. Pociąg na dachach i bokach wagonu miał namalowane duże , widoczne z daleka znaki Czerwonego Krzyża , mimo to z bardzo niskiego lotu został przez niemiecki samolot ostrzelany i obrzucony bombami. Trzy wagony z rannymi zostały doszczętnie spalone. W nocy zorganizowano pogrzeb zmarłym.(...)

(...)Pociąg sanitarny nr 6 składający się z 30 wagonów zabrał wieczorem dnia 4 września 1939 r. rannych z dworca towarowego w Warszawie. W 22 wagonach umieszczono około 500 rannych z frontu północnego z Prus Wschodnich oraz chorych ze szpitali wojskowych. Pociąg wyruszył w kierunku Chełma Lubelskiego, dokąd przybył w nocy z dnia 6 na 7 września. Rannych 2zdążono wyewilkuować do szpitala wojskowego. Około godziny 16 nastąpiło silne bombardowanie pociągu bombami kruszącymi. Spowodowało to całkowite zniszczenie 9 wagonów i straty w ludziach: 2 zabitych, 1 żywcem spalony, 2 ciężko rannych.19 
Do dnia 6 września 1939 r. sztab organizujący personel pociągów sanitarnych, m. in. pociągu nr 54, mieścił się przy ul. Widzewskiej w Łodzi, w lokalu jednego z klubów robotniczych fabryki Grohmana i Scheiblera. Na skutek zagrożenia personel zmuszony był dnia 6 września do szybkiej ewakuacji samochodami w kierunku Warszawy. W dniu 8 września pod Rawą Mazowiecką transport i personel pociągu został ostrzelany ogniem zmotoryzowanej kolumny niemieckiej.(...)

Edited by Baisa
  • Thanks 1
Link to comment
Share on other sites

W wspomnianym wyżej Biuletynie jest jeszcze relacja komendanta jednego PSA-a z D.O.K Lwów, ale jej nie zacytuję. Dlatego, że mam stuprocentową pewność, że numer pociągu jest podany błędnie i nazwisko komendanta, z którego relacji  znajdującej się w Instytucie Sikorskiego Autor artykułu skorzystał, jest masakrycznie przekręcone. A z całą pewnością chodzi o szukany przeze mnie PS, eh...

Edited by Baisa
Link to comment
Share on other sites

Dzięki Koledze Baisa temat zostaje wzbogacony nie tylko o materiał ikonograficzny lecz także o relacje historyczne. Pragnę przytoczone w postach Posted yesterday at 17:37 oraz Posted yesterday at 18:36 relacje uzupełnić o następujące fakty:

Załogę (czyli jej medyczną część) P.S. 95 tworzyli: dowódca (komendant) por. rez. dr. med. Jan Ereciński, lekarz sierż. pchor. Tadeusz Mockałło, lekarz sierż. pchor. Eugeniusz Łazowski, lekarz sierż. pchor. Zdobysław Czerwiński, lekarz sierż. pchor. Antoni Jarnuszkiewicz. Eugeniusz Łazowski napisał książkę pt. "Prywatna wojna: pamiętniki lekarza-żołnierza 1933-1944", Stalowa Wola 2000.

Natomiast w załodze P.S. 6 służył st. sierż. pchor. Lech Iwanowski. Iwanowski wspomina ("Wilnianie we wrześniu 1939: prolog epopei", Bydgoszcz 2000), że do pociągu przydzielony został jako dowódca plutonu obsługi składającego się z 30 żołnierzy. Pełnił też funkcję zastępcy komendanta. Pociąg wyruszył z Warszawy Gdańskiej 6.IX, następnie Siedlce, Brześć (8.IX), Chełm, Kowel, Lublin (12-13.IX), Chełm i ponownie Kowel. Komendantem pociągu był oficer z Łodzi - internista. Formalnie, etatowo był to pociąg dwusekcyjny, którego załogę stanowiło 2 oficerów, 8 podoficerów, 19 szeregowych i 6 pracowników cywilnych.

 Ogółem w "Planie mobilizacyjnym W" wymieniono 34 (wg innych źródeł 35) pociągi sanitarne o numerach: 14, 15, 21, 22, 23, 24, 25, 32, 33, 34, 35, 43, 44, 45, 51, 52, 53, 61, 62, 63, 64, 66, 74, 75, 81, 82, 83, 84, 91, 94, 95, 101, 102, 103, a także 15 pociągów dezynfekcyjno-kąpielowych z numerami: 11, 12, 21, 22, 31, 32, 41, 51, 61, 62, 71, 82, 91, 92 i 102. Natomiast w publikacji autorstwa A. Felchner pt. "Pod znakiem eskulapa i marsa" podano, ze na koniec roku 1938 dysponowano 36 pociągami sanitarnymi i zarówno 15 pociągami dezynfekcyjno-kąpielowymi jak i 15 kolejowymi odkażalniami.

Odnośnie wpisu Kolegi Baisacytuję: W wspomnianym wyżej Biuletynie jest jeszcze relacja komendanta jednego PSA-a z D.O.K Lwów, ale jej nie zacytuję, to proszę o informację, czy ta relacja może dotyczyła P.S. 66?

Pociąg sanitarny nr 66 był właśnie z D.O.K Lwów. W jego skład wchodziły wagony Mhx (amerykańskie, czyli produkcji angielskiej), które posiadały 350 łóżek. W 1939 P.S. 66 transportował rannych ze Śląska w kierunku Lwowa. Pociąg zakończył swój bieg w okolicach Sambora w wyniku zbombardowania przez niemieckie lotnictwo. Tylko medyczny personel pociągu stanowił lekarz, 3 pielęgniarki, 6 sanitariuszek i 3 siostry PCK.

Link to comment
Share on other sites

Odnosząc się do zamieszczanego w tym temacie materiału ikonograficznego, jestem wielce zobowiązany oraz składam podziękowania za cenny materiał Koledze formoza58.

Nie wiem, dlaczego wzorem innych, nie mogę postawić Koledze ocen pod wpisami.

Niezależnie od poruszanych dzisiaj tematów zwracam się do Was, Szanowni Koledzy, o pomoc w rozwikłaniu zagadki historycznej. Jaki może być numer naszego P.S. - a widocznego na jednym ze zdjęć pochodzących z albumu Niemieckiego żołnierza? Oryginalne zdjęcie tego P.S. - a kupiłem na Allegro (1 z widocznych 3). Niestety jest małego formatu i nie dostarcza więcej szczegółów niż jego skan. Pomocnym w dochodzeniu może być rewers z opisem tych zdjęć oraz mapa obszarów, na których operowały pociągi sformowane z angielskich wagonów Mhx. Mapę można znaleźć we wczesnych wpisach w tym temacie. W temacie dostępne są także przydziału (amerykańskich) pociągów sanitarnych.

II wojna światowa uciekinierzy w polu dokładny opi 3.jpg

II wojna światowa uciekinierzy w polu dokładny opi.jpg

II wojna światowa uszkodzony wóz dokładny opis.jpg

II wojna światowa uszkodzony wóz dokładny opis2.jpg

II wojna światowa uszkodzony wóz dokładny opis3.jpg

II wojna światowa ruiny pociąg dworzec kolej awers.jpg

II wojna światowa ruiny pociąg dworzec kolej rewers.jpg

II wojna światowa uciekinierzy w polu dokładny opi 2.jpg

Link to comment
Share on other sites

Godzinę temu, wa1aw napisał:

Odnośnie wpisu Kolegi Baisacytuję: W wspomnianym wyżej Biuletynie jest jeszcze relacja komendanta jednego PSA-a z D.O.K Lwów, ale jej nie zacytuję, to proszę o informację, czy ta relacja może dotyczyła P.S. 66?

Nie, to nie 66. PS 66 byl zbombardowany, po tym jak dwa razy wydostał się ze Lwowa z rannymi do Stanislawowa (za prof. Włodarkiewiczem " Lwów 1939".)

Bez wątpienia w Biuletynie chodzi o PS nr 63,.Zgadza się data ostrzelania przez Niemców tego pociągu w Stryju, tj 18 września 1939, ktorą znam z innej relacji komendanta, kpt dra Piotra Tymrakiewicza. Natomiast wg autora artykułu w Biuletynie, to PS 62 a relację składał dla Instytutu Sikorskiego komendant pociągu kpt Piotr PYZMANKIEWICZ, 

Edited by Baisa
  • Thanks 1
Link to comment
Share on other sites

  • 2 weeks later...

W dniu dzisiejszym na EBAY-u https://www.ebay.de/itm/274827166750?hash=item3ffcf9c41e:g:-0AAAOSwxp1gwH2K znalazłem zdjęcie, które jest jakościowo lepszą wersją fotki opublikowanej przez Kolegę leszek01 w dniu 29 Sierpień 2015 - zdjęcie wagonu Mhx 851 z P.S.53. Jednocześnie przesyłam ukłony i przeprosiny skierowane do KOLEŻANKI Baisa za dokonanie na jej delikatnej osobie niezamierzonego procederu maskulinizacji w mojej ostatniej wypowiedzi.

 

 

PS53-851.jpg

  • Like 1
Link to comment
Share on other sites

  • 3 weeks later...
  • 3 months later...

Szanowni Forumowicze,

Dzisiaj zarejestrowałem prawie 51 000 odsłon naszego tematu. Dziękuję Wam. Pragnę odnotować to następującym wpisem:

Zdjęcie wykonane przez pułkownika G. R. Harisona w listopadzie 1919 roku przedstawiające US hospital train number 63, odstawiony na postój niedaleko miasta Clermont we Francji. Właśnie do Polski trafiły pociągi powyżej numeru 60. Mało prawdopodobne, lecz może właśnie ten? Zwraca uwagę fakt, że w opisie pociąg był w 1921 roku w podróży po Francji, Belgii i co najważniejsze także w Niemczech. Potem stał się niepotrzebny. Wspominam o tym, ponieważ do Polski na pewno trafiło więcej niż 5 oficjalnie przekazanych amerykańskich pociągów sanitarnych. W 1 Wojnie Światowej wszystkich US hospital trains (łącznie z tymi zniszczonymi) było zaledwie 19.

Nie odzywam się, lecz nieustannie szukam danych w tym temacie. Na pewno Wasza aktywność pomaga mi w tropieniu i wierzę, że kiedyś rozwiążemy zagadki pociągów sanitarnych w Polsce. Dzięki tej pracy, historyczną świadomość zyska nie tylko nasza Koleżanka Baisa, lecz także wiele więcej osób.

Pociąg US 63, Clermont.jpg

Hospital train 63, opis.jpg

Link to comment
Share on other sites

  • 2 weeks later...

Zdjęcie opublikowane przez Kolegę bjar_1 przedstawia P.S.84 z widoczną numeracją wagonów Mhx 834 i 835. Jednak najważniejszy jest szczegół widoczny przed czołem pociągu. Kiedyś pisałem, że prawdopodobnie Niemcy polowali na ten skład. To zdjęcie dowodzi tej teorii. Pociąg stanął zablokowany przez skład węglarek, które moim zdaniem celowo zablokowały właśnie ten tor (zdj.1). Tor równoległy jest pusty aż po horyzont. Widać to na innych zdjęciach tego składu. Prawdopodobnie P.S. 84 opuszczając Bydgoszcz został ostrzelany by go zatrzymać. Uszkodzona została budka maszynisty oraz niektóre wagony z czoła składu (zdj.2 i 1 - wagon Mhx834). To działanie nie przyniosło skutku, więc wtoczono na tor, po którym jechał pociąg skład węglarek. Dopiero to zatrzymało pociąg. Po tym wszystkim Niemcy podstawili parowóz Ty23, który miał odholować skład P.S.84 z lokomotywą Pm36, którą opuściła jej załoga (zdj.3). Na zdjęciu numer 4 widać jak Niemcy oglądają cenny łup wojenny. Nie do każdej zdobyczy przyjeżdżała limuzyną delegacja wyższych oficerów.

P.S.84_834_835_zoom.jpg

pm36_1a.jpg

Pm36-1 i sanitarny.jpg

PKP Pm36-1 vollverkleidet.jpg

  • Thanks 1
Link to comment
Share on other sites

3 godziny temu, Bartee napisał:

Bild 1 - Foto Polen schwarze gepanzerte Lok Panzerzug bei Warschau 39

Bild 2 - Foto Polen schwarze gepanzerte Lok Panzerzug bei Warschau 39

Bardzo dziękuję Koledze Bartee za zdjęcie. Zdjęcie parowozu Pm36-1 z tendrem 32D36 doczepionego do parowozu Ty23 uzupełniłem zdjęciem zrobionym od czoła. Zdjęcie to już wcześniej publikowałem. Zdjęcia zostały zrobione w chwili przejęcia pociągu. Niestety Koledzy z Niemiec pomylili się opisując zdjęcia. Nie jest to Panzerzug, tylko Stromlinienlokomotive.

Pm36 i Ty23.jpg

Link to comment
Share on other sites

Dzisiaj, 11 listopada 2021, pragnąc uczcić święto 103 rocznicy odzyskania niepodległości przez naszą Ojczyznę, pokazuję zdjęcia przedwojennego dworca Warszawa Główna. Dlaczego? To jest proste! Zestawiając zdjęcia naszych pociągów sanitarnych, które posiadam, to na pewno nasze P.S.-y przejeżdżały przez serce przedwojennej Warszawy zniszczonej przez bandytów z Rosji i Niemiec. Ówczesny dworzec Warszawa Główna znajdował się naprzeciwko hotelu Polonia, czyli w miejscu dzisiejszego dworca Warszawa Śródmieście. Bandyci Niemcy wysadzili go po Powstaniu Warszawskim, natomiast bandyci Rosjanie dokończyli „dzieła” po roku 1945. Chwała niepodległej Ojczyźnie!

Bahnhof Warschau 1939.jpg

TOP FARB DIA COLOR SLIDE BAHNHOF WARSCHAU GLOWNA POLSKA.jpg

Link to comment
Share on other sites

Według źródeł niemieckich, we wrześniu 1939 roku Niemcy zdobyli 3 z 5 P.S.-ów zestawionych z wagonów Mhx. Są to pociągi sanitarne numer 66, 84 i 53. Zdobycie wszystkich trzech wyżej wymienionych pociągów przez Niemców udokumentowane jest w naszym temacie zdjęciami. W niemieckich archiwach te trzy pociągi widnieją jako „Lazarettzug bestand aus einer polnischen Zuggarnitur”, czyli pociągi, których składy zestawione były z kompletu (zestawu) polskich wagonów. Były to pociągi oznaczone w niemieckiej nomenklaturze jako Lz. (Lazarettzug) 669, 738 i 739. O ile nie ma wątpliwości, że Lz.669 to P.S.66, to jeszcze nie potrafię zestawić numerów P.S. 84 i 53 z numerami Lz. 738 i 739. W 1941 roku Niemcy rozróżniali 4 kategorie pociągów sanitarnych. 1 kategoria - to pociąg szpitalny, 2 - mieszany pociąg szpitalny, 3 - pociąg szpitalny dla lekko rannych i 4 - prowizoryczny pociąg szpitalny. Według tej nomenklatury pociąg 669 i 739 to pociągi szpitalne, natomiast pociąg 738 to mieszany pociąg szpitalny. Ciekawe, ponieważ wiemy, że skoro ostatni wagon naszego pociągu 66 został zniszczony jeszcze w 1939 roku (udokumentowane jest to zdjęciami w tym temacie) i następnie uzupełniony składem wagonów towarowych (także udokumentowane zdjęciami), to i tak zachował u Niemców nazwę pociągu szpitalnego. Zatem, który z naszych P.S.-ów, 84 czy 53 uległ takiemu zniszczeniu (zbombardowaniu, wysadzeniu) miedzy rokiem 1939 a 1941, że potem Niemcy oznaczyli go jako Lazarettzug 738 z nazwą mieszany pociąg szpitalny? Wiem to, po analizie wykazu niemieckich pociągów sanitarnych z roku 1941, czyli z momentu wdrożenia planu Barbarossa (atak na ZSRR). Czy ktoś z Was pomoże rozwikłać tę zagadkę?

W ramach relaksu przedstawiam zestawienie zdjęć - fabryczne zdjęcie parowozu Pm36-1, który prowadził w 1939 P.S.84. (zdjęcie ze strony modelarstwo.info) oraz drugie z naszego forum.

 

Pm36-1 tył.jpg

Pm36 z PS 84_awers.jpg

Edited by wa1aw
Link to comment
Share on other sites

  • 3 weeks later...

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.
Note: Your post will require moderator approval before it will be visible.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Share

×
×
  • Create New...

Important Information