Borsuk13

Moje informacje pochodzą z dokumentów/rozkazów Dowódcy MDL znajdujących się w CAW, sygn. I.328.12.4.

Ja mam, że w Lipawie były 3 Lathamy: 3-6, 3-7 i 3-8. W dwóch pierwszych po 5 ludzi, w trzecim — 6. Została więc Kopenhaga.

Uzupełnienie W książce Romana Buji (WLU , tom, 104, Radiostacje cz. 2) zamieszczono to samo zdjęcie z podpisem: Personel Stacji Radio Morskiego Dywizjonu Lotniczego w Pucku przy radiostacji Marconi AD8 (RKL/N) oraz dwóch wczesnych superheterodynach, 1929 r. Od siebie dodam, że z przodu widoczna jest samolotowa prądnica wiatrakowa. Radiostacje AD8 (wprowadzone do służby w 1927 r.) instalowano też na wodnopłatowcach Latham. W spisie radiostacji używanych w MDL, na dzień 31 marca 1933 roku, widnieje 14 radiostacji korespondencyjnych RKL/N (czyli Marconi AD8), rok później tylko 12. Oznaczenie MW tego typu radiostacji to RL-4 (stare 5-RL). Stare wojskowe oznaczenia radiostacji krótkofalowych zmieniono w 1936 roku, przedtem występowała kolizja oznaczeń, np. dwie różne radiostacje samolotowe, dwóch różnych producentów, miały to samo oznaczenie — RKK/LM, po zmianach radiostacja Ava została nazwana Z-71, a PZTiR — Z-72. Marynarka Wojenna miała swoje oznaczenia dla radiostacji, dla przykładu nadajnik N-11 to zestaw R-3, a odbiornik O-11 — R-23.

Puck, MDL, rok ? Po lewej nadajnik radiostacji AD 8, po prawej jej odbiornik. W połowie lat 30. była tam już inna radiostacja, krótkofalowa, produkcji firmy AVA najpierw zestaw nadajnik|odbiornik o oznaczeniu fabrycznym NKS75 (100 W)|OK5N (wojskowym starym — RNK/S|ROK/S i nowym — N-11|O-11), a wkrótce potem MNK75 (75 W)|MOK5V (RKK/O; N-12|O-12). Te ostatnie miały zasięg 600 km, a pracowały na falach o długości od 50 do 120 metrów (6-2,5 MHz).

Dyskant pisze, że odkupiono fabrykę gwoździ od braci Pines i na tym terenie rozbudowano Warsztaty Portowe.

Zgadzam się, źle napisałem, M. 2 i M. 4 zasiliły Flotyllę Pińską już w 1924 roku. Czyli te dwa kutry nie mogły być w Świeciu w 1925 lub 1926 roku. Rozumiem, że kolega ptasznik rozpoznał na zdjęciu jednośrubową motorówkę z Linzu. Jeśli tak, to na zdjęciu musi być M. 5. Czy ta motorówka pływała w Świeciu w 1925 roku, czy w 1926, czy w obu latach tego nie wiemy. Przypomnę historię jednostek pływających przydzielonych do SSM w Świeciu w latach 1924-1926. Etatowymi jednostkami były tam kuter parowy KILIŃSKI i motorówka Nr 6. Po likwidacji Szkoły Nurków w Modlinie (15 października 1924 r.) przeniesiono ją do Świecia jako klasę w SSM (por. mar. Jacynicz z personelem nurkowym przybył tam 18 października). 20 listopada 1924 roku motorówka NUREK została wcielona do SSM i przybyła do Świecia po ukończonym remoncie (naprawa, albo jak przypuszczam wymiana silnika) w Modlinie. 20 marca 1925 roku KILIŃSKI, NUREK i motorówka Nr 6 rozpoczęły w Świeciu kampanię czynną. Przejściowo przebywały tam (od 1 kwietnia, przez miesiąc) statek sztabowy ADMIRAŁ SIERPINEK, monitor PIŃSK i motorówka (jaka?), w kwietniu NUREK zakończył służbę w SSM i pojawił się w Gdyni. Rozkaz o rozpoczęciu kampanii czynnej w SSM (z 22 lutego 1926 roku) wymienia 3 jednostki: kuter KILIŃSKI i 2 motorówki (zapewne Nr 6 i inną). Mamy więc po jednej motorówce (niewymienionej z nazwy) w 1925 i 1926 roku, które rozpoczynały kampanię czynną w Świeciu. Jedną z nich była zapewne M. 5, co potwierdzają fotografie z tego okresu, a druga? Tą drugą mogła być każda z motorówek likwidowanej Flotylli Wiślanej. A były to: M. 1, M. 3, M. 5 (uzbrojone motorówki typu „Linz”); M. 21, M. 22 (uzbrojone motorówki typu „Praga”); M. 7, M. 8, M. 10 (motorówki rozjazdowe „wiedeńskie”). Zostały przebazowane z Torunia do Modlina w 1925 roku w następujących terminach: 5 lipca (M. 3, a stamtąd - rozkazem z 31 lipca - do MDLot.; w zamian za hydrogliser), 15 lipca (M. 8 i M. 10), 20 lipca (M. 7, M. 21 i M. 22), 22 sierpnia (M. 5) i 9 września (M. 1). Po przezimowania w Modlinie rozpoczęły kampanię czynną 20 marca 1926 roku, czyli później niż motorówki ze Świecia. Wynika stąd, że jedna zimowała w SSM.

Tak, został wybudowany, proszę spojrzeć na plan portu na pierwszej stronie tematu (oba rysunki są autorstwa inż. Podkowicza). W styczniu 1935 roku przeniesiono Szkołę Specjalistów Rzecznych z Berezy Kartuskiej do nowych koszar na terenie portu wojennego w Pińsku (to z Dyskanta).

W piśmie z 2 września 1922 roku znajdują się ciekawe informacje o Porcie Wojennym w Pińsku. Port zajmował obszar o powierzchni 28 tysięcy m2 (2,8 hektara), do miasta należał teren, gdzie były warsztaty (byłe koszary wojskowe) i fabryka Pinesa. Ze względu na żądania dawnych właścicieli szukano nowych terenów do rozbudowy portu. Brano pod uwagę tereny dawnej stoczni rodziny O’Brien de Lacy na terenie uroczyska Leszcze (6 tys. m2). W latach 30. pojawiły się żądania władz cywilnych przeniesienia portu wojennego na zachód Pińska na tereny majątku Podpińsk. Żądaniom tym wtórował poseł PPS, Józef Dzięgielewski, który żądał aby PW przeniósł się poza obręb miasta do miejsca o nazwie Leszcze, gdzie dawniej mieściły się wielkie warsztaty budowy statków. W tym czasie Port Wojenny, położony przy ulicy Nabrzeżnej, miał powierzchnię 24 tys. m2, a długość nabrzeży liczyła około 300 metrów.

Rysunek budynku Warsztatów Portowych. A to rysunek nowego budynku Szkoły Specjalistów Rzecznych.

Abym mógł odpowiedzialnie napisać o nieścisłościach musiałbym jeszcze raz przeczytać książkę Filipowicza i sprawdzić informacje. Przejrzałem tylko kilkanaście stron i podam 2 przykłady. 1) Autor myli dwa statki o nazwie KOPERNIK. Jeden był statkiem Namiestnictwa galicyjskiego, który pływał w czterech flotyllach na Wiśle: austro-węgierskiej Weichselflottille, rosyjskiej flotylli WOK jako CZERSK, krakowskiej Flotylli Wiślanej jako KOPERNIK i Flotylli Wiślanej w czasie wojny z bolszewikami (był podległy DSM przez 40 dni, od 14 sierpnia 1920 r.). I to nie ten KOPERNIK został przekazany Państwowej Szkole Morskiej w Tczewie (ten sam błąd robi Dyskant w swojej książce). Ten z PSM to dawny FREY, który pojawia się na zdjęciach portu w Pucku z roku 1921. 2) Wymieniając jednostki pływające zbudowane w stoczni modlińskiej podaje m.in., że zbudowano tam barkę rzeczną o nośności 1000 ton. Nawet laik, a co dopiero technik okrętowiec, zorientowałby się, że barka o takiej nośności nie mogłaby pływać po Wiśle. W rzeczywistości ładowność barki-węglarki, zbudowanej dla Dyrekcji Dróg Wodnych w Toruniu, wynosiła tylko 200 ton. Filipowicz pisze też o budowie motorówki o nazwie CELNIK 2, a zbudowano tam SKARBÓWKĘ (Celnik 2 to nazwa tej łodzi z czasów PRL).

Radiostacja Marconi AD 8, używana na lotnisku w Pucku. Moc 500 W; waga 73 kg; fale: 600 - 1500 m (telegrafia), 600 - 4000 m (telefonia, 5 lamp).

Wytrwałość popłaca, jednak znalazłem! Rozkaz Szefa KMW Nr 36 , p.1 - z 26 marca 1925 r. - nakazuje monitorowi PIŃSK, statkowi sztabowemu ADMIRAŁ SIERPINEK i jednej motorówce rozpocząć kampanię czynną oraz przydziela te jednostki do SSM - od 1 kwietnia t.r. - na okres jednego miesiąca.

Tego dnia kampanię czynną rozpoczął także NUREK, który popłynął na Wybrzeże.

Nie znalazłem dokumentów potwierdzających, że monitor czy duży statek były na dłużej w Świeciu. Był tam NUREK, rozkaz Dowódcy Floty Nr 25 p. 2 - z 29 kwietnia 1925 roku - mówi, że motorówkę szkolną NUREK, przybyłą z SSM w Świeciu, przydziela się, pod względem gospodarczym, do Komisji Gospodarczej Dyonu Ćwiczebnego i Torpedowców (była jedna).

W dokumentach Komisji Gospodarczej Dowództwa Wybrzeża Morskiego pod datą 5 kwietnia 1921 roku jest zapis o przyznaniu nagrody panu J. G., rybakowi z Pucka, za skuteczną współpracę przy akcji ratunkowej z okazji wypadku z hydroplanem Friedrichshafen.

Port Wojenny w Pińsku, szkic z 1930 roku. Materiał do przeprowadzenia ćwiczeń doświadczalnych Flotylli Pińskiej i 30 D.P., które zostały przeprowadzone w dniach 6 i 7 listopada tego roku.

Rok wcześniej taki rozkaz (L. 305/pl.ew), ogłoszony 18 marca 1925 r. (Dz. Rozk. KMW Nr. 33 poz. 2), nakazywał rozpoczęcie kampanii czynnej, z dniem 20 marca, kutrowi KILIŃSKI i motorówce Nr. 6. Te dwie motorówki to Nr. 6 oraz jedna typu „Linz”. Która to mogła być? Nie były to M. 2 i M. 4, bo zostały przydzielone w 1925 roku do Flotylli Pińskiej, ani M. 3 bo trafiła do MDLot. (chyba, że po drodze „zimowała” w Świeciu). Z kolei M. 5 zakończyła kampanię czynną i przeszła w stan konserwacji (20 grudnia 1926 r.) w Pińsku. Nic nie wiem o M. 1, może to ona.

Rozkaz Szefa KMW L. 3433/R.W., ogłoszony 22 lutego 1926 r. w Dz. Rozk. KMW Nr 15 poz. 2, mówił o rozpoczęciu kampanii czynnej przez jednostki pływające w dyspozycji Komendanta SSM: 1) kuter parowy KILIŃSKI, 2) dwie motorówki.

Rok 1927, na kole napis ORP ?W…

Na pierwszym planie motorówka Nr. 6.

Holownik KRAKUS, trałowiec RYBITWA, barka warsztatowa KZ 14 lub KZ 15. Na nabrzeżu chyba M. 54.

Od lewej: kuter parowy FLISAK, holownik KRAKUS, torpedowiec (? ORP MAZUR), krypa KM 123 lub 124.

Oryginalne sylwetki polskich okrętów rysowane w 1922 roku. Może komuś się przydadzą, choć detali niewiele.

Motorówka przy burcie ORP MYŚLIWY to zapewne M. 56, reszta to chyba łodzie rybackie. Poniżej zdjęcie M. 56 od rufy, na tle NOWEJ DRAGI, w asyście M. 51 i M. 54.

Lektura ciekawa, jest wiele plotek, których nie znajdzie się w oficjalnych dokumentach, ale jest też dużo nieścisłości. Dla przykładu Filipowicz pisze o hydrogliserach/ślizgowcach pływających po „ Morzu Pińskim”. Ciekawa jest informacja, że użytkowano je tam w latach 1927-1929, ale też jest inna, nieprawdziwa, że były polskiej konstrukcji. Dokumenty mówią o nich jako o hudrogliserach Farmana! Dużo jest też przypisywania sobie różnych zasług inżynierskich, co nie znajduje potwierdzenia w dokumentach. Nie on jeden przedstawia siebie w pamiętnikach w korzystniejszym świetle niż na to zasługuje . Niedoścignionym mistrzem w tej materii jest pan Rylke i jego opowieści w książce „W służbie okrętu”.