Edmundo

Co do pociągu sanitarnego Legionów Polskich to moim skromnym zdaniem o ile takowy istniał to musiał mieć pochodzenie austriackie z tegoż powodu że Legiony Polskie pomimo pewnej niezależności walczyły w ramach Cesarsko-Królewskiej Armii Austro-Węgierskiej. Napisałem o ile takowy istniał" ponieważ nie wydaje się aby w ramach Legionów Polskich które dysponowały własną służbą sanitarną formowano specjalne pociągi sanitarne pozostające w gestii CK Armii która to nadzorowało całe kolejnictwo wojskowe. Jak wiadomo podpisy pod fotografiami wykonanymi w epoce są także błędne lub obecnie mylnie interpretowane a więc możliwe iż pociąg tylko przewoził rannych legionistów a może był pociągiem sanitarnym WP z okresu wojny polsko-bolszewickiej ?

Tak na chłopski rozum to że wagon XXn 938 (czyli były Mhx 838) ma na wózkach oznaczenia LMS to chyba niczego nie przesądza. Załóżmy że wagony typu Mhx będące w dyspozycji WP a pośrednio także PKP dotarły jednak do Polski w 1919 r. wraz z amerykańską misją to musiały być jakoś w następnych latach serwisowane bądź remontowane (o ile zachodziła taka potrzeba) a wiemy że nie były to wagony typowe dla użytkowanego ówcześnie taboru PKP więc możliwe że rzeczone wózki zostały dołączone do tegoż wagonu po 1923 r. i pochodziły z zakupów od kolei brytyjskich (LMS) dokonanych w latach dwudziestych bądź trzydziestych. Drugą hipotetyczną możliwością (podkreślam hipotetyczną) jest to że tenże wagon jest jakimś składakiem powstałym z pudła" polskiego wagonu typu Mhx z wózkami byłych wagonów brytyjskich przejętych czy też zdobytych przez armię niemiecką powiedzmy we Francji w 1940 r. o czym wzmiankowaliśmy wcześniej. A może wagon jest składakiem powstałym podczas przebudowy bodajże w ZNTK Opole co miało miejsce w latach pięćdziesiątych, powstałym z pudła" wagonu Mhx i wózków z oznaczeniami kolei LMS które jakimś trafem (może z wagonami innych typów) znalazły się na terenie Polski po 1945 r.

I to jest konkretna informacja.

Odnośnie miejsca postoju PS Nr 66 to w Planie Mobilizacyjnym W" Pana Piotra Zarzyckiego na str. 195 znajduje się zdanie cyt. Uwaga: znajdował się w pogotowiu w Przemyślu" co moim zdaniem nie wyklucza iż stacją macierzystą był Lwów (a był nim na pewno) w którym to znajdował się macierzysty dla tegoż pociągu Wojskowy Szpital Okręgowy Nr 6 a przecież jak wiadomo Przemyśl był siedzibą Dowództwa OK Nr X i właściwego dla tegoż okręgu WSO Nr 10 mobilizującego pociągi poprzedzone cyfrą 10 czyli Nr 102 ,103 itd.

Do Kolegi wa1aw informacja o miejscu postoju PS Nr 66 za opracowaniem autorstwa Piotra Zarzyckiego Plan Mobilizacyjny W" Pruszków 1995 str. 195.

Jeszcze raz bo znowu wkradł się błąd. A więc w składzie SGO Narew" (hipotetycznie): - Pociąg Sanitarny Nr 32 A+48, WSO Nr 3, st. Łapy - Pociąg Sanitarny Nr 93 A+48, WSO Nr 9, st. Pruszków - Pociąg Sanitarny Nr 94 A+48, WSO Nr 9, st. Łapy - Pociąg Dezynfekcyjno-Kąpielowy Nr 91 A+60, WSO Nr 9, st. ? - Odkażalnia Kolejowa Nr 32 A+48, st. Pruszków

W przypadku SGO Narew" hipotetycznie mogło to wyglądać następująco: - PS Nr 32 A+48, WSO Nr 3, st. Łapy - PS Nr 93 A+? (według innych danych 8 dzień mob.), WSO Nr 9, st. Pruszków - PS Nr 94 A+48, WSO Nr 9, st. Łapy - PD-K Nr 91 A+?..... - OK Nr 32 A+48, st. Pruszków

No to teraz zaczynają się schody.

Oczywiście że są ale w mojej wypowiedzi chodziło mi bardziej o to że są to foty bardzo dobrej jakości.

A jako dopełnienie zestawienia pociągów służby Zdrowia WP przewidzianych do mobilizacji w 1939 r. sporządziłem wykaz tychże z podziałem na poszczególne DOKP i stacje kolejowe. Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Warszawa Warsztaty Główne PKP w Pruszkowie - PS Nr 15 - PS Nr 33 - PS Nr 34 - PS Nr 35 - PS Nr 43 - PS Nr 44 - PS Nr 45 - PS Nr 93 - PS Nr 95 - PD-K Nr 11 - PD-K Nr 12 - PD-K Nr 41 - OK Nr 12 - OK Nr 31 - OK Nr 32 Stacja Kolejowa Warszawa Gdańska - PS Nr 14 Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Radom Warsztaty Główne PKP w Radomiu - PS Nr 21 - PS Nr 25 - PD-K Nr 21 - PD-K Nr 22 - OK Nr 21 - OK Nr 22 Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Wilno Warsztaty Główne PKP w Łapach - PS Nr 32 - PD-K Nr 31 Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Kraków Warsztaty Główne PKP w Tarnowie - PS Nr 53 - PS Nr 102 - PS Nr 103 - PD-K Nr 51 Warsztaty Główne PKP w Nowym Sączu - PS Nr 51 - PS Nr 52 - PD-K Nr 102 - OK Nr 51 Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Lwów Warsztaty Główne PKP w Stryju - PS Nr 61 - PS Nr 62 - PS Nr 63 - PS Nr 64 Stacja Kolejowa Przemyśl - PS Nr 66 Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Poznań Warsztaty Główne PKP w Poznaniu - PS Nr 74 - PS Nr 75 - PD-K Nr 71 - OK Nr 71 Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych Toruń Warsztaty Główne PKP w Bydgoszczy - PS Nr 81 - PS Nr 83 - PS Nr 84 - PD-K Nr 82

Kolego Cypis to zdjęcie jest chyba najporządniejszym zdjęciem wagonu ratunkowego jakie do tej pory wypłynęło". A co do wagonów ratunkowych i ogólnie pociągów ratunkowych PKP to w we wpisie z dnia 2015-11-11 godz. 08:56:11 zadałem pytanie cyt. ... czy wagony sanitarne typu H lub Hy będące w dyspozycji poszczególnych DOKP podczas mobilizacji zostały rozdysponowane(przydzielone) do mobilizowanych pociągów sanitarnych WP czy też na czas wojny miały być utrzymane dotychczasowe pociągi ratunkowe PKP (co wydaje się bardziej prawdopodobne) które pozostały na "swoich stacjach czy też może niektóre z pociągów ratunkowych zostały przydzielone do mobilizowanych przez Ministerstwo Komunikacji kompanii ruchowo-kolejowych lub kompanii drogowo-kolejowych ?". No i chyba znalazłem przynajmniej częściową odpowiedź na powyższe pytanie. A więc w pracy Kolejnictwo w polskich przygotowniach obronnych i kampanii wrześniowej. Tom 1/2" wydanej w 2011 r. na str. 444 zamieszcono relację ppor. rez. Stanisława Skorka będącego dowódcą plutonu w 72 kompanii ruchowo-kolejowej w której to relacji znajdują sie następujące zdania cyt. w planach mob. przewidziano kompanie i niezależne plutony wyposażone w pociągi ratownicze i odpowiedni sprzęt. Stacje przygraniczne wyposażone były w sprzęt do szybkiego niszczenia torów kolejowych i odbudowy oraz stałe dyżury ratownicze".

No i chyba w te moje zestawienie wkradł się błąd (robiłem je na szybko") czyli PS Nr 93 mobilizowany w alarmie A+48 a PS Nr 95 (a nie jak napisałem PS Nr 85 którego nie było) osiągnięcie gotowości do 8 dnia mobilizacji.

Panowie na podstawie informacji zawartych w opracowaniu Piotra Zarzyckiego Plan Mobilizacyjny W" (wyd. Pruszków 1995) sporządziłem poniższe zestwienie przedstawiające terminy mobilizacji poszczególnych pociągów Służby Zdrowia WP. Dla wyjaśnienia A- to początek mobilizacji+godziny osiągnięcia gotowości. Pociągi mobilizowane w alarmie - PS Nr 14 A+48 - PS Nr 15 A+48 - PS Nr 25 A+24 - PS Nr 32 A+48 - PS Nr 53 A+54 - PS Nr 66 A+48 - PS Nr 84 A+60 - PS Nr 85 A+48 - PD-K Nr 91 A+60 - OK Nr 32 A+48 Pociągi mobilizowane w 8 dniu mobilizacji powszechnej - PS Nr 45 - PS Nr 83 - PS Nr 93 - PS Nr 102 Pociągi mobilizowane w 12 dniu mobilizacji powszechnej - PS Nr 21 - PS Nr 33 - PS Nr 43 - PS Nr 61 - PS Nr 62 - PS Nr 74 - PS Nr 81 - PS Nr 91 - PS Nr 103 - OK Nr 12 - OK Nr 21 - OK Nr 72 - OK Nr 81 - OK Nr 92 - OK Nr 101 Pociągi mobilizowane w 18 dniu mobilizacji powszechnej - OK Nr 41 - OK Nr 42 Pociągi mobilizowane w 22 dniu mobilizacji powszechnej - PS Nr 22 - PS Nr 23 - PS Nr 24 - PS Nr 34 - PS Nr 34 - PS Nr 44 - PS Nr 51 - PS Nr 52 - PS Nr 63 - PS Nr 64 - PS Nr 75 - PS Nr 82 - OK Nr 22 - OK Nr 31 - OK Nr 51 - OK Nr 91 Pociągi mobilizowane w 30 dniu mobilizacji powszechnej - PD-K Nr 11 - PD-K Nr 12 - PD-K Nr 21 - PD-K Nr 22 - PD-K Nr 31 - PD-K Nr 32 - PD-K Nr 41 - PD-K Nr 51 - PD-K Nr 61 - PD-K Nr 62 - PD-K Nr 71 - PD-K Nr 82 - PD-K Nr 92 - PD-K Nr 102 - OK Nr 22 - OK Nr 62

A jeszcze funkcjonował Pociąg Sanitarny I Lotnego Oddziału Chirurgicznego im. Heleny Paderewskiej (a może była to inna nazwa Czołówki Sanitarnej Kolejowej Nr 3 o imieniu własnym Paderewska").

W nawiązaniu po poprzedniego wpisu dodaję zestawienie pociągów Służby Zdrowia WP z lat 1919-1921 (zdaję sobie sprawę że jest to zestawienie niepełne i być może obarczone błędami). A wiec: - pociągi sanitarne Nr 1, 2, 4, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 21, 23, 26, 31, 32, 33, 43, 44, 46, 52, 53, 55, 62, 64, 71, 73, 75 - pociągi szpitalne Nr 1, 5, 15, 18, 20 - pociągi sanitarne maltańskie" A, B, C, D, E - pociągi infekcyjne vel epidemiczne Nr 11, 13, 18 - pociągi dezynfekcyjno-kąpielowe Nr 1, 2, 5, 8, 12, 22, 61, 62, 70, 71 - czołówki sanitarne kolejowe Nr 1, 2 Piast", 3 Paderewska", 4 , 5, 6 , 7 Wir" a następnie Samarytanka", 8 Wąż" O ile przyjmiemy że było pięć pociągów szpitalnych czyli wymienione powyżej pociągi z numerami 1, 5, 15, 18 i 20 a jeden z nich czyli pociąg Nr 15 składał się na pewno z wagonów typu Mhx to być może iż pozostałe pociągi szpitale także zestawione były z wagonów tego typu a więc łącznie 80 wagonów Mhx o których wiemy że przekazane były Polsce.

A co do nazewnictwa pociągów Służy Zdrowia WP z lat 1919-1921 to funkcjonowały: - pociągi sanitarne (z numerami) - pociągi szpitalne (z numerami) - pociągi sanitarne maltańskie" (oznaczone literami) - pociągi infekcyjne vel epidemiczne (z numerami) - pociągi dezynfekcyjno-kąpielowe (z numerami) - czołówki sanitarne kolejowe (z numerami a przynajmniej część z nazwami własnymi)

Z malowaniem to oczywisty fakt. Na fotografii pociągu z Mikaszewicz (Pociąg Sanitarny vel Szpitalny Nr 15 na wagonie wyraźnie widać literę S będącą końcówką od US.

Napisałem SGO Modlin" oczywiście miało być Armii Modlin".

Nie jestem pewny tychże przydziałów dlatego proszę o korygowanie informacji. Źródłem co do przydziałów pociągów do SGO Narew" było bodajże opracowanie Zygmunta Kosztyły Wrzesień 1939 na Białostocczyźnie", z 1976 r. natomiast dane o przydziałach do SGO Modlin" miałem w swoich notatkach odnośnie 1939 r. ale z jakiego są źródła niestety nie zapisałem.

Ale jeszcze jedna kwestia, dlaczego pociągi mobilizowane przez WSO Nr 1 (Warszawa) i WSO Nr 4 (Łódź) zachowały numery przynależne (według ustalonego klucza numeracji jednostek mobilizowanych) dla WSO Nr 7 (Poznań) i WSO Nr 8 (Toruń).

Dzięki za poprawki właśnie o to mi chodziło.

Podobnie było z Wojskowym Szpitalem Okręgowym Nr 1 w Warszawie który mobilizował PS Nr 81, PS Nr 82 i PS Nr 83. Pociągi te przeznaczone były dla Armii Modlin" a zestawiane były na stacji w Bydgoszczy gdzie znajdowały się Warsztaty Główne DOKP Toruń. Wojskowy Szpital Okręgowy Nr 8 w Toruniu mobilizował tylko PS Nr 84 (z wagonami Mhx) który także stacjonował w Bydgoszczy. Niestety nie znam przydziału mobilizacyjnego tegoż pociągu mogę tylko domniemywać że był przeznaczony dla Armii Pomorze". Zresztą większość pociągów Służby Zdrowia zestawiana była przez Główne Warsztaty PKP przy poszczególnych DOKP. Łącznie w latach trzydziestych było sześć czy siedem Głównych Warsztatów PKP I klasy i chyba tyle samo II klasy.

Odnośnie rokowań w Mikaszewiczach i Pociągu Szpitalnego vel Sanitarnego Nr 15 cytat z wymienionej przez Kolegę Krzysztofa115 publikacji (str. 156) Pierwsze spotkanie prezydiów delegacji, na którym ustalono szczegóły przyszłych obrad, odbyło się dopiero dnia 28 października o godzinie 11 w pociągu nr 15 na stacji Mikaszewicze". A na temat tychże rokowań to jest jeszcze jedno opracowanie.

Dzięki Kolego Krzysztof115 za info. Według innych czy też uzupełniających danych rozmowy prowadzone były także na pokładzie" Pociągu Sanitarnego Nr 15 (określany był także jako Pociąg Szpitalny Nr 15, sformowany przez DOG Kielce na stacji w Radomiu gdzie znajdowały się warsztaty kolejowe). Na czas tychże rozmów pociągiem dowodził" ppor. Stanisław Baczyński. Komendantem w 1920 r. był por. lek. dr a następnie (po awansie) kpt. lek. dr Franciszek Bałaszeskul, w załodze znajdował się między innymi sierż. sztab. a następnie urzędnik wojskowy XI rangi Józef Kalityn. I tu moja kolejna hipoteza (podkreślam hipoteza)tycząca pociągów sanitarnych z lat 1919-1921. Jak wcześniej wspomniałem (wpis z dnia 2015-11-22 20:04:18) Rozkaz MSWojsk. ze stycznia 1919 r. wymieniał pociągi sanitarne oraz pociągi szpitalne. Według moich danych (zdaję sobie sprawę że niepełnych) sformowano pięć pociągów szpitalnych o numerach 1, 5, 15, 18, 20 co zgadzało by się z ilością wagonów typu Mhx (łącznie 80 po 16 w składzie) które otrzymaliśmy w ramach pomocy rządu amerykańskiego. A jeśli na fotografii z Mikaszewicz są wagony typu Mhx (a są z pewnością) to być może jest to właśnie Pociąg Szpitalny Nr 15.

A co do fotografii z reemigrantami z Francji to wiadomo mi o istnieniu co najmniej dwóch Pociągów Sanitarnych PCK (PS Nr 1 PCK i PS Nr 2 PCK) a było ich zapewne więcej z których jeden w 1945 r. kursował na trasie Łódź-Paryż-Łódź przewożąc repatriantów z Francji co zostało uwieczniona na jednej z kronik filmowych.